Ο Αντίλογος:Πνίγοντας την έρευνα με τα πνευματικά δικαιώματα
Το 1985 δόθηκε στον Τσαρλς Φρίνι μια πατέντα για ένα «σύστημα αναπαραγωγής φυσικών αντικειμένων στο σημείο πώλησης». Πίστευε ότι μια μέρα τα προϊόντα μπορεί να πωλούνται και να διανέμονται ηλεκτρονικά. Τότε κανείς μας δεν μπορούσε να φανταστεί πόση έκταση θα μπορούσε να πάρει αυτή η πρόταση αφού ουσιαστικά καλύπτει ολόκληρη την ιδέα του ηλεκτρονικού εμπορίου! Το 1996 λοιπόν, μια μικρή εταιρεία ενονόματι E-data έστειλε ένα γράμμα σε 75,000 εταιρείες υποστηρίζοντας ότι αν έκαναν εμπόριο μέσο Internet, διέπρατταν καταπάτηση της πατέντας. (Στο μεταξύ την είχε αγοράσει από τον Φρίνι ο Άρνολντ Φράϊλιχ το 1994.) Με την βοήθεια του «πιτ μπουλ της πνευματικής ιδιοκτησίας», δικηγόρου Ντέϊβιντ Φινκ, έγιναν γνωστοί ως «τρεις άντρες και η εταιρεία της μιας πατέντας». Πολλές από τις υποθέσεις είναι ακόμα στα δικαστήρια. Ακόμα και κολοσσοί όπως η ΙΒΜ προτίμησαν να τα βρούνε μαζί τους εξωδικαστικά. (Καθότι όμως η ΙΒΜ έχει μέσο όρο 1 πατέντα την ημέρα, οπότε μάλλον θα τους το ανταποδώσουν σύντομα!)
Το όλο σκεπτικό της κατοχύρωσης πνευματικών δικαιωμάτων είναι η προαγωγή της εφεύρεσης. Σκοπός είναι ο δημιουργός να έχει κάποιο χρόνο για να εκμεταλλευτεί την ιδέα του. Έτσι όμως όπως εξελίσσονται τα πράγματα συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο! Το 1997 υπολογίστηκε ότι αν προσθέτονταν η οικονομική δύναμη των εταιρειών που έχουν ιδρύσει απόφοιτοι του ΜΙΤ και μόνο, το εισόδημα θα ήταν μεγαλύτερο από την 24η οικονομία στον κόσμο. Το γεγονός θα μπορούσε απλά να ερμηνευτεί σαν μεγαλειώδης επιτυχία του συγκεκριμένου σχολείου, αλλά μια άλλη έρευνα την ίδια χρονιά στην Μασαχουσέτη έδειξε ότι πάνω από το ένα τρίτο των συγγραφέων «επιστημονικών» διατριβών είχαν άμεσο οικονομικό συμφέρον από τα στοιχεία που δημοσιοποιούσαν! (Είτε ως κάτοχοι των πατέντων ή ως μέλη ΔΣ εταιρειών εκμετάλλευσής τους.)
Προφανώς τα πανεπιστήμια και άλλοι δημόσιοι ερευνητικοί οργανισμοί πρέπει να συνδέονται κάπως με την βιομηχανία, αλλά η διαχωριστική γραμμή αρχίζει να εξαφανίζεται. Οι περιορισμοί που υπαγορεύουν οι εταιρείες στους ερευνητές κάνουν εξαιρετικά δύσκολη την καθημερινή εργασία. Ο Πετρ Ταμπόρσκι φυλακίστηκε το 1996 γιατί προσπάθησε να κατοχυρώσει μια ανακάλυψη την οποία έκανε ενώ πληρωνόταν για κάποια άλλη έρευνα από ιδιωτικό οργανισμό. Το γεγονός ότι μετέφερε σημειώσεις εκτός πανεπιστημίου καθιστούσε στα ψιλά γράμματα του συμβολαίου παραβίαση των όρων της έρευνας! Το μυαλό του «ανήκει» ολοκληρωτικά στην εταιρεία που έβαζε τα χρήματα για όσο διάστημα κρατούσε η επιχορήγηση. Σε άλλες, πολύ κραυγαλέες περιπτώσεις, συσσωρεύονται τα παράπονα ότι αποτελέσματα τα οποία δεν είναι σύμφωνα με τα συμφέροντα των εταιρειών που επιχορηγούν την έρευνα, δεν δημοσιοποιούνται ποτέ. Ειδικά στην περίπτωση των φαρμακευτικών το φαινόμενο είναι ανησυχητικό καθότι ίσως αποκρύπτονται πληροφορίες για αρνητικές επιπτώσεις φαρμάκων σε κυκλοφορία. Αλλά και πως θα προοδεύσει η επιστήμη σε ένα τέτοιο κλίμα; Και σε ποιο βαθμό θα πρέπει να εκμεταλλεύονται ιδιωτικές εταιρείες την έρευνα που γίνεται σε δημόσιους οργανισμούς;
Αντίθετα με άλλα φυσικά αποθέματα, η γνώση είναι άπειρη. Δεν τελειώνει με την κατανάλωσή της. Ο προγραμματιστής Ρίτσαρντ Στάλμαν την προσομοιάζει με ένα καρβέλι ψωμί το οποίο μπορεί να φαγωθεί μια ή και ένα εκατομμύριο φορές. Ιδιαίτερα σε θέματα υγείας η προσπάθεια νομικής κατοχύρωσης δείχνει ιδιαίτερα χυδαία. Σε μια διάσημη υπόθεση ο Δρ Τζακ Σίνγκερ δέχθηκε μήνυση επειδή χρησιμοποιούσε μια συγκεκριμένη τομή για την θεραπεία του καταρράκτη! Αν και η μέθοδος ήταν ευρέως διαδομένη επί χρόνια, κάποιος είχε σκεφτεί να την πατεντάρει και να μηνύσει. Πολλά νοσοκομεία προτίμησαν να κάνουν οικονομικό συμβιβασμό για να μην μπλέξουν σε μακρόχρονους δικαστικούς αγώνες. Ένας άλλος γιατρός προκάλεσε σκάνδαλο γιατί κατάφερε να πατεντάρει την «μέθοδο διάγνωσης του φύλου ενός μωρού με την χρήση υπερήχων»...
Τι άλλο θα δούνε τα μάτια μας; Ίσως κάποιος έξυπνος αποσπάσει ευρεσιτεχνία για «την διάγνωση του φύλου του ασθενούς δια της μεθόδου της αφαιρέσεως των ρούχων του»; Για να αντιστρέψω το ερώτημα: Πως θα εξασφαλίσω ότι το έργο μου δεν θα υποστεί νομική προστασία; Ως δημιουργός μπορεί να θέλω να αντιγραφεί ή να επεξεργαστεί περαιτέρω από άλλους. Ίσως είμαι μουσικός και θέλω να δοκιμάσουν να ενσωματώσουν άλλοι τους ρυθμούς μου στα έργα τους. Ή ένας καθηγητής που θέλει να διαθέσει τα επεξηγηματικά πινακάκια που με τόσο κόπο έφτιαξε για όλους τους φοιτητές στον κόσμο. Ένας νέος προγραμματιστής που θέλει όλοι να χρησιμοποιούν τον κώδικα που έγραψε ή μια άγνωστη φωτογράφος που θέλει να δει τις εικόνες της να διακινούνται ελεύθερα για να φτιάξει ένα όνομα.
Δείτε http://www.creativecommons.org/faq/#3 για μια σχετική προσπάθεια. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις δεν θέλουμε να χάσουμε την ιδιοκτησία της δημιουργίας, δηλαδή την μοναδική σχέση που μας συνδέει με το δημιούργημά μας. Αλλά ταυτόχρονα επιθυμούμε την επικοινωνία με άλλους δημιουργούς περιεχομένου. Η λύση είναι μια μορφή metadata τα οποία να περιγράφουν τον δημιουργό του έργου και τις προθέσεις του. Κάτι που να απαγορεύει την εμπορική εκμετάλλευση της εφεύρεσής μου αλλά να μην περιορίζει την διακίνησή της είτε για το δημόσιο καλό ή για να εξελιχτεί και να συζητηθεί. Το Linux για παράδειγμα είναι κατά την γνώμη μου «ψευτοshareware”.
Αν δείτε οποιαδήποτε από τις υλοποιήσεις κάποιας μεγάλης εταιρείας σε Linux ή Unix, θα ανακαλύψετε ότι είναι ουσιαστικά custom προγράμματα. Ο βαθμός εξάρτησης του πελάτη είναι ο ίδιος ή και μεγαλύτερος από αυτόν που θα είχε αν είχε αγοράσει από την Microsoft. Η εταιρεία που έκανε την εγκατάσταση απλά εκμεταλλεύεται τους χιλιάδες προγραμματιστές που δουλεύουν αφιλοκερδώς τον κώδικα του Linux για να βγάλουν περισσότερα λεφτά! Είναι σωστό αυτό; Είναι σύμφωνο με το πνεύμα του Linux; Είναι προφανές ότι το δημόσιο συμφέρον και η συγκέντρωση της γνώσης δεν πρέπει να είναι υπερβολικά στενά συνδεδεμένη με ιδιωτικά οικονομικά συμφέροντα. Ακόμα και σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, πρέπει να διατηρούμε κάποια απόσταση ανάμεσα στους οργανισμούς που προάγουν την γνώση για το καλό της κοινωνίας και τις εξωτερικές πιέσεις, να τους δώσουμε λίγο καθαρό αέρα για να λειτουργούν ελεύθερα και να δημιουργούν. Εκτός κι αν πατεντάρει κάποιος την ίδια την πράξη της αναπνοής!
Currently rated 2.5 by 2 people
- Currently 2.5/5 Stars.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5