Καμία μέθοδος καταπολέμησης μέχρι σήμερα δεν έχει στεφθεί με επιτυχία.

Η κάθε μητέρα εναποθέτει 300-400 αυγά. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού αυτού, κατά μέσο όρο 80%, θα πεθάνει λόγω φυσικού ανταγωνισμού, χωρίς να κάνουμε απολύτως καμία ενέργεια. Θεωρητικά, και ένα άτομο να επιβιώσει ανά μητέρα μετά από κάποια επέμβαση (αποτελεσματικότητα μεθόδου 99,75% - ανέφικτο μέχρι σήμερα), αυτός ο απόγονος θα αντικαταστήσει τη μητέρα όταν αυτή πεθάνει και θα έχουμε ουσιαστικά την ίδια εικόνα προσβολής την επόμενη χρονιά. Ακόμη και όταν μετά από κάποια επέμβαση, όσο αφορά στην παρουσία βαμβακιού, η εικόνα του πεύκου οπτικά βελτιώνεται, σε μικρό χρονικό διάστημα (2-3 μηνών) το έντομο κάνει ξανά αισθητή την παρουσία του. Η απομάκρυνση λοιπόν των βαμβακιών ή μεγάλου μέρους των προνυμφών της Μαρχαλίνας δεν λύνει ουσιαστικά το πρόβλημα, αλλά οπτικά. Απομακρύνουμε δηλαδή τα βαμβάκια της Μαρχαλίνας, ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού βρίσκεται προστατευμένο στις εγκολπώσεις και τις φρούδες του πεύκου.

Ενδεδειγμένες μέθοδοι καταπολέμησης

Όπως προαναφέρθηκε, όλες οι ‘οικολογικές’ μέθοδοι που δεν βλάπτουν τους ωφέλιμους οργανισμούς, το περιβάλλον και τον άνθρωπο μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα κοινό πρόγραμμα περιορισμού της Μαρχαλίνας. Ίσως καμιά μέθοδος μεμονωμένα να μη δώσει λύση στο πρόβλημα, αλλά ο συνδυασμός τους λειτουργεί προσθετικά στο συνολικό αποτέλεσμα και το μεγαλύτερο κέρδος θα έρθει σε βάθος χρόνου όταν αποκατασταθούν οι πληθυσμοί των ωφέλιμων οργανισμών.

Οι μέθοδοι αναλύονται παρακάτω:

Πλύσιμο των πεύκων με νερό

Στο παρελθόν το πλύσιμο με πιεστικά μηχανήματα βοήθησε σε κάποιες περιπτώσεις στην εξάπλωση της Μαρχαλίνας σε γειτονικά καθαρά πεύκα. Σήμερα που η κατάσταση έχει γενικευτεί, δεν υπάρχει αυτός ο κίνδυνος καθώς σχεδόν όλα τα πεύκα φιλοξενούν το φυτοφάγο. Μπορεί λοιπόν να γίνει πλύσιμο για την βελτίωση της εικόνας των πεύκων, αρκεί να μην εφαρμόζεται μεγάλη πίεση ώστε να μην ξεκολλάει το πιτύκι από τους κορμούς. Καταλληλότερη περίοδος είναι από τα μέσα της άνοιξης έως αρχές Ιουνίου και πριν οι νεοεκκολαπτόμενες προνύμφες βρουν καταφύγια. Μετά από το πλύσιμο, είναι σημαντικό να καθαριστεί το έδαφος από υπολείμματα (κλαδιά - πευκοβελόνες – έντομα κτλ) ώστε να απομακρυνθούν με σακούλες και να μην έχουν την ευκαιρία οι προνύμφες που ρίξαμε να ξανανέβουν στα πεύκα. Τις σακούλες τις κλείνουμε ερμητικά γιατί από σχισμές τα έντομα μπορούν να ξαναβγούν. Δεν αφήνουμε σκισμένες σακούλες μέσα σε κάδους που βρίσκονται κάτω από πεύκα γιατί οι προνύμφες μπορούν να δραπετεύσουν. Η προσθήκη κόλλας σε ζώνες στη βάση του κορμού θα αποτρέψει προνύμφες που έπεσαν στο έδαφος να ξανανέβουν στο δένδρο (περιγράφεται παρακάτω).

Χρήση αιθέριων ελαίων

Τα αιθέρια έλαια είναι φυσικά εντομοαπωθητικά και η χρήση τους είναι απόλυτα συμβατή και οικολογική. Η χρήση ελαίων από σχίνο, θυμάρι και ελίχρυσο που αναπτύχθηκε από τον Δρ. Πετράκη (ΕΘΙΑΓΕ) και τους καθηγητές του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας Δρ Ρούσση και Δρ Βάγια, έχει μελετηθεί εναντίον της Μαρχαλίνας και μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα εφόσον δεν σκοτώνουν το έντομο αλλά εμποδίζουν τον προσανατολισμό του. Πέρα από αυτό, η εποχιακή του ζήτηση σε μεγάλες ποσότητες αποτελεί τροχοπέδη για την εμπορευσιμότητά του.

Αιθέρια έλαια από κρεμμύδι, τσουκνίδα, ρίγανη, βασιλικό κ.α. δεν έχουν μελετηθεί διεξοδικά, αν και μελετώνται εντατικά μαζί με μια πλειάδα άλλων φυσικών προϊόντων στα εργαστήρια της παραπάνω ομάδας. Η αποτελεσματικότητά τους εναντίον άλλων μυζητικών εντόμων είναι επιβεβαιωμένη ως εντομοαπωθητικά αλλά όχι ως εντομοκτόνα. Χρησιμοποιούνται προληπτικά εναντίον αφίδων, ψυλλών, τετρανύχου κ.α. με σχετικά καλά αποτελέσματα. Εναντίον όμως της Μαρχαλίνας δεν υπάρχουν ακόμη τελικά πειραματικά δεδομένα. Βέβαια, οποιαδήποτε χρήση τους σαν εντομοκτόνα δεν θα ήταν επιζήμια για την ωφέλιμη εντομοπανίδα.

Χρήση σαπώνων

Διάλυμα πράσινου σαπουνιού σε σκόνη (Αρκάδι, 0,2%) σε συνδυασμό με μέσο προσκόλλησης/διαβροχής (οργανικός διαλύτης π.χ. πετρέλαιο 0,05% ή οινόπνευμα 0,1%) είναι αποτελεσματικό εναντίον ερπουσών προνυμφών πολλών μυζητικών εντόμων. Το σκεύασμα αυτό (με οινόπνευμα ως δ/τη) επιτρέπεται στη βιολογική γεωργία και μάλιστα η υπολειμματικότητά του είναι μηδενική, δηλαδή επιτρέπεται να συγκομίσουμε την ίδια μέρα με την εφαρμογή. Το σκεύασμα είναι απολύτως ασφαλές και ακίνδυνο για το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Η εφαρμογή του πρέπει να γίνει με πιεστικό μηχάνημα και απαιτείται καλή διαβροχή του πεύκου. Ο κατάλληλος χρόνος εφαρμογής είναι από την έναρξη της εκκόλαψης των αυγών έως ότου οι προνύμφες καλυφθούν σε καταφύγια στο πεύκο, όπου είναι δύσκολο να φτάσει το ψεκαστικό υγρό. Μπορούμε να στραφούμε και εναντίον των ερπουσών προνυμφών στο έδαφος ώστε να τις εξοντώσουμε πριν προλάβουν να ξανανέβουν στο πεύκο. Η διαβροχή του κορμού του δένδρου σε περίοδο κινητικότητας / μετανάστευσης επίσης δυσχεραίνει τη μετακίνηση του εντόμου (π.χ. Οκτώβριο – ηλιόλουστες μέρες). Επέμβαση με σάπωνες πρέπει να προηγηθεί της εξαπόλυσης ωφελίμων καθώς είναι τοξικοί για αρκετά ωφέλιμα. Η εξαπόλυση ωφελίμων μπορεί να γίνει την επόμενη μέρα της εφαρμογής καθώς η υπολλειματικότητα του σκευάσματος είναι μηδενική. Εάν έχουμε εξαπολύσει ήδη ωφέλιμα έντομα, μπορούμε να περιορίσουμε τη χρήση σαπώνων στον κορμό, όταν υπάρχει σημαντική παρουσία Μαρχαλίνας, στο έδαφος, όπου έχουν πέσει ωόσακκοι ή προνύμφες, και σε κάποιες εστίες υψηλής προσβολής.

Χρήση κολλητικών παγίδων

Ο υπερπληθυσμός της Μαρχαλίνας και κατ’ επέκταση ο φυσικός ανταγωνισμός μεταξύ των προνυμφών για θέσεις καταφυγίων και τροφής οδηγεί στην κατακρήμνιση μεγάλου αριθμού ερπουσών. Αυτός ο ανταγωνισμός θα οδηγήσει στο θάνατο κατά μέσο όρο το 80% του πληθυσμού. Στην προσπάθειά τους να ξανανέβουν στο πεύκο αποπροσανατολίζονται ή αποτυγχάνουν να φτάσουν έγκαιρα, ξαναπέφτουν, λιμοκτονούν και πεθαίνουν. Η παρουσία μιας ζώνης με κόλλα εντομολογική στη βάση του κορμού θα απέκλειε το ενδεχόμενο κάποιες προνύμφες να καταφέρουν να ξανανέβουν στον κορμό. Ειδικά μετά από πλύσιμο όπου έχει κατακρημνιστεί μεγάλος αριθμός Μαρχαλίνας, οι κολλητικές παγίδες εγκλωβίζουν μεγάλο αριθμό του φυτοφάγου.

Η κόλλα μπορεί βέβαια να παγιδεύσει και κάποιον αριθμό ωφελίμων εντόμων. Στην περίπτωση που πραγματοποιούμε εξαπόλυση ωφελίμων, καλό θα ήταν να απομακρύνουμε τις ζώνες με την κόλλα. Η χρήση τους δηλαδή να περιοριστεί στις μέρες όπου υπάρχει μεγάλη κατακρήμνιση είτε λόγω φυσικού ανταγωνισμού, είτε λόγω πλυσίματος κτλ.

Για την κατασκευή της παγίδας απαιτούνται ζώνη από φθηνό μουσαμά (ταπετσαρίας) πλάτους 10 εκατοστών και μήκους αντίστοιχου της περιμέτρου του κορμού, και αφρολέξ αντίστοιχων διαστάσεων που παρεμβάλλεται μεταξύ κορμού και μουσαμά ώστε να καλυφθούν δίοδοι μέσω των εγκολπώσεων και πίσω από τον μουσαμά. Τέλος, εφαρμόζουμε εντομολογική κόλλα (ή κοινή ποντικόκολλα) αφού δέσουμε σφιχτά με σπάγκο το μουσαμά και το αφρολέξ γύρω από τον κορμό.

Εναλλακτικά, αντί για την ακριβή εντομολογική κόλλα, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και φθηνό βιομηχανικό γράσο και μάλιστα με κατευθείαν επάλειψη στον κορμό του πεύκου σε ύψος 1,50 -2,0 μέτρα.

Τις ζώνες τις απομακρύνουμε (ή τις ανανεώνουμε εφόσον υπάρχει κινητικότητα προνυμφών) όταν συγκεντρώσουν μεγάλο αριθμό προνυμφών ή σκουπιδάκια που περιορίζουν την αποτελεσματικότητά της.

--

Χρήση ωφελίμων εντόμων

Οι φυσικοί εχθροί της Μαρχαλίνας είναι αρκετοί, αλλά κανένας δεν έχει δυναμική επίδραση στον έλεγχο του πληθυσμού της. Κάποια είδη ‘υπόσχονται’ 20% μείωση του πληθυσμού της, ενώ κάποια άλλα λιγότερο. Πολλά δεν έχουν πρωτεύοντα ξενιστή/θήραμα την Μαρχαλίνα αλλά αποτελεί εναλλακτική τους δίαιτα. Η παρουσία τους όμως και η αποτελεσματικότητά τους αθροιστικά μπορεί να δώσει ένα σημαντικό αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διαφυλάξουμε και να ενισχύσουμε την ωφέλιμη εντομοπανίδα.

Ο σημαντικότερος ιθαγενής θηρευτής είναι το Δίπτερο Neoleucopis kartliana, η προνύμφη του οποίου θηρεύει εντός του ωόσακκου. Με την άνοδο των θερμοκρασιών οι πληθυσμοί αυτού του ωφελίμου μειώνονται δραματικά. Σημαντική είναι και η παρουσία των Rhaphidia notata, R. αttica καθώς και άλλα είδη αυτού του γένους. Ας σημειωθεί ότι η χώρα μας αποτελεί κέντρο εξάπλωσης της Rhaphida με 45 είδη, τον μεγαλύτερο αριθμό στον κόσμο. Άλλα είδη είναι τα Dichochrysa flavifrons, Chrysopa pallens, Anthocoris nemorum, Rodolia crdinalis, Chrysoperla carnea, Cryptolaemus montrouzieri κ.α.. Eμπορικά διαθέσιμα είναι τα τρία τελευταία, αλλά μόνο το είδος Cryptolaemu montrouzieri μπορεί να δώσει κάποια αξιόπιστα αποτελέσματα σε συνδυασμό πάντα με τις άλλες μεθόδους.

Πραγματοποιούνται προσπάθειες για εκτροφή και άλλων ωφελίμων ειδών που μπορούν να δώσουν αξιόπιστη και οικονομική λύση.

Πολλά από τα πεύκα της Αττικής ‘υποσιτίζονται’ όπως προαναφέρθηκε. Αν και το πεύκο ευδοκιμεί σε σχετικά φτωχά εδάφη, η μακροχρόνια έλλειψη συγκεκριμένων θρεπτικών στοιχείων, το φτωχό υπέδαφος που συχνά αποτελείται από μπάζα, και η ‘κλοπή’ μεγάλων ποσοτήτων χυμών από την Μαρχαλίνα δεν συντελούν στην ευρωστία τους. Η ξηρασία και η απουσία βροχής, καθώς το ριζικό τους σύστημα είναι κάτω από άσφαλτο και πεζόδρομο, επίσης επιβαρύνει την κατάσταση των πεύκων. Τα ξυλοφάγα έντομα, η πιτυόκαμπα, μυκητολογικές και άλλες προσβολές συντελούν στην σταδιακή ξήρανσή τους, την οποία η Marchalina επιταχύνει σημαντικά. Η σωστή θρέψη σε πολλές των περιπτώσεων μπορεί να βελτιώσει την κατάσταση των πεύκων, εφόσον αυτή είναι αναστρέψιμη.

Την καταλληλότερη μέθοδο για σωστή λίπανση μπορεί να μας την υποδείξει μια εδαφολογική ανάλυση σε συνδυασμό με φυλλοδιαγνωστική ανάλυση. Η πρώτη αφορά το έδαφος και περιγράφει ποσοτικά την παρουσία ή αντίστοιχα την έλλειψη των θρεπτικών στοιχείων στο χώμα. Η δεύτερη μέθοδος φανερώνει τα θρεπτικά στοιχεία που λείπουν από το δένδρο. Με το τρόπο αυτό μαθαίνουμε τις ελλείψεις και τις ανάγκες του δένδρου και προχωρούμε σε αντίστοιχες επεμβάσεις. Εδαφολογικές και φυλλοδιαγνωστικές αναλύσεις πραγματοποιούνται σε ειδικά χημικά εργαστήρια που συνεργάζονται με Γεωπόνους. Μαζί με την αναλυτική παρουσίαση των στοιχείων, κάθε ανάλυση θα πρέπει να συνοδεύεται και με τις προτεινόμενες ‘προσθέσεις’ οργανικών ή/και ανόργανων θρεπτικών στοιχείων που πρέπει να γίνουν για κάθε φυτό (στη συγκεκριμένη περίπτωση για το πεύκο). Εάν για παράδειγμα υπάρχει έλλειψη μαγνησίου ή αζώτου στο πεύκο, επεμβαίνουμε με κάποιο λίπασμα πλούσιο στα παραπάνω στοιχεία. Δεν υπερβάλλουμε όμως ποτέ στην λίπανση καθώς η περίσσεια ενός στοιχείου στο έδαφος μπορεί να λειτουργήσει ανταγωνιστικά στην απορρόφηση κάποιου άλλου στοιχείου. Ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του Γεωπόνου ώστε να αποφύγουμε τυχόν τροφοπενίες του δένδρου.

Σε περίπτωση που υπάρχει δυσχέρεια να προβούμε στις παραπάνω αναλύσεις, μπορούμε να καταφύγουμε σε μια απλή και ισορροπημένη λίπανση των δένδρων με σκευάσματα πλήρη στα βασικά στοιχεία (άζωτο, κάλιο, φώσφορο) και με προσθήκες ιχνοστοιχείων (μαγνήσιο, μαγγάνιο, βόριο, χιλικές ενώσεις κτλ.) Αζωτούχος λίπανση (κάποιο κοκκώδες αργής αποδέσμευσης για τον Νοέμβριο) και κάποιο πλήρες λίπασμα με διάφορα ιχνοστοιχεία (ριζοπότισμα) είναι μια γενική και εγγυημένη λύση.

Λόγω της ευαισθησίας της εταιρίας μας για το περιβάλλον, προτείνουμε οικολογικά/βιολογικά λιπάσματα αν και το κόστος τους είναι αυξημένο λόγω της διαδικασίας παρασκευής τους.

Τα παραπάνω μέτρα είναι φιλικά προς το περιβάλλον, την ωφέλιμη εντομοπανίδα και τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος κατά την εφαρμογή τους αρκεί να συμβουλευτούμε τους ειδικούς πριν καταφύγουμε σε αυτά και ασφαλώς να τηρήσουμε το μέτρο όσον αφορά τη συχνότητα εφαρμογής τους.