Πως και γιατί βλέπουμε τρισδιάστατα.  Μέρος1ο

._.

 “Αν δεν το δω, δεν το πιστεύω.»  «Κοίτα τι έκανες!»  Η πρωτοκαθεδρία της όρασης σε σχέση με τις υπόλοιπες αισθήσεις είναι ξεκάθαρη.  Για τους μάγους των ειδικών εφέ και της φωτογραφίας είναι μέρος των καθημερινών τους υποχρεώσεων.  Για τους μελετητές της τεχνητής νοημοσύνης είναι ένα σχεδόν ασύλληπτο θαύμα. 

._. 

Σκεφτείτε για παράδειγμα την υπολογιστική ισχύ που απαιτείται για να τρέξετε μέσα σε ένα δάσος.  Οι αποστάσεις και οι σχετικοί όγκοι δέντρων, κλαδιών και φυτών με παρόμοια χρώματα και υφές καταχωρούνται ασυναίσθητα και μας επιτρέπουν να σκύβουμε και να στρίβουμε όπου χρειάζεται.   Ακόμα και τώρα το εκμεταλλεύομαι για να ηρεμήσω την έξι μηνών κόρη μου.  Όπως όλα τα μωρά, ηρεμεί αμέσως όταν βλέπει δέντρα και φυλλωσιές.  Είμαστε ακόμα χιμπατζήδες...

Γιατί, ενώ αυτό που βλέπουμε είναι ουσιαστικά ρόμβος, αν δούμε ένα κουτί από CD να στέκεται σε μια γωνία του, θα το περιγράψουμε όπως είναι, δηλαδή τετράγωνο;  Την επόμενη φορά που θα ετοιμαστείτε να κατηγορήσετε την κάμερά σας ότι πήρε λάθος απόφαση για τον φωτισμό, σκεφτείτε το λίγο πρώτα! 

._. 

Η κατανόηση της εξέλιξης της ανθρώπινης όρασης είναι απολύτως αναγκαία για οποιαδήποτε σπουδή του φαινομένου.  Αν μπούμε σε περιβάλλον όπου οι συμβατικοί κανόνες δεν ισχύουν, θα αρχίσουμε ίσως να καταλαβαίνουμε την δυσκολία του υπολογιστή και να αναλύουμε τα επι μέρους θέματα.   Ο εγκέφαλος μας υποθέτει ότι υπάρχει βαρύτητα και αδράνεια, ότι η ύλη είναι γενικά συμπαγείς, ότι η διαρύθμιση των αντικειμένων δεν θα μας μπερδεύει επίτηδες.  «Όραση είναι μια διαδικασία που από εξωτερικά ερεθίσματα παράγει χρήσιμες περιγραφές χωρίς περιττές πληροφορίες» έγραφε ο πρωτοπόρος Ντέϊβιντ Μαρ.  Γι’αυτό είναι παραλληλόγραμμο και όχι ρόμβος το CD του προηγούμενου παραδείγματος.  Τα δάχτυλά μου παίρνουν αυτόματα το κατάλληλο σχήμα για να πιάσουν ένα τετράγωνο και όχι έναν ρόμβο.   

._. 

Κάπου εδώ, οι πιο βιαστικοί και δύσπιστοι αναγνώστες ετοιμάζονται να μας αφήσουν.  «Αυτά όλα είναι προφανέστατα», θα πούνε, «αν δεν ήξερα ότι το CD είναι τετράγωνο δεν θα έφτιαχνα τα σωστά ράφια για να βάζω CD, ούτε θα ήξερα πως να τα στοιβάξω!»  Ακριβώς.  Ο εγκέφαλός μας μειώνει τις διαθέσιμες πληροφορίες σε αυτές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν και άλλα τμήματά του.  Το γενικό σχήμα του CD (αφήστε για τώρα το γεγονός ότι ανοίγει, περιέχει έναν δίσκο, κλπ) καταχωρείτε με τέτοιο τρόπο ώστε να ξέρουμε πως να το πιάσουμε, να το περάσουμε από ένα γραμματοκιβώτιο ή να το πετάξουμε σε κάποιον στην άλλη άκρη του γραφείου. 

._.

 «Καλά τυφλός είσαι; Έχουμε δύο μάτια και έτσι βλέπουμε τρισδιάστατα!»Εκτός από μεγάλη προσβολή στις ικανότητες αντίληψης των τυφλών (που όταν σκεφτόμαστε έτσι καταλαβαίνουμε σε πόσο μειονεκτική θέση τους έχει βάλει η κοινωνία μας) είναι ενδιαφέρον να δούμε πόσο κοινή είναι η αντίληψη του χώρου.  3-4% του κόσμου, όπως και τα περισσότερα ζώα δεν μπορούν να δουν στερεοσκοπικά.  Υπάρχουν άνθρωποι που βλέπουν κανονικά από το κάθε μάτι, αλλά δεν μπορούν να συνδυάσουν τις πληροφορίες, να δούνε πχ στερεογράμματα.

 ._. 

Αντίθετα εξαιρετική όραση έχει ο χαμαιλέοντας.   Για να εκτοξεύσεις με τέτοια ταχύτητα και ακρίβεια την γλώσσα σου σε στόχους μέχρι και δύο φορές το μήκος τους σώματός σου μακριά, μάλλον την χρειάζεσαι!  Η στερεοσκοπική όραση εξελλίσεται και στον άνθρωπο σταδιακά, δηλαδή δεν την έχουμε από γεννησιμιού μας.  Μέχρι τον 3-4^ο μήνα αν βάλεις διαφορετικά πράγματα μπροστά από το κάθε μάτι των μωρών το βρίσκουν ενδιαφέρον.  Δεν τους εντυπωσιάζουν τα στερεογράμματα.  Δεν μπορούν να ακολουθήσουν σταθερά με τα μάτια τους ένα αντικείμενο το οποίο τους πλησιάζει.